• ŞEpnolat üst

1 Kasım 1928 yeni alfabenin kabulü

Yayınlanma : 01 Kasım 2026 19:51
  • Büyükşehir-1

Yeni Alfabenin Kabulü (Harf İnkılabı), Türkiye Cumhuriyeti’nin kültürel, eğitimsel ve sosyal alanlarda gerçekleştirdiği en köklü ve etkili modernleştirici reformların başında gelir.

​1 Kasım 1928 tarihinde kabul edilen bu inkılapla, Osmanlı İmparatorluğu döneminde kullanılan Arap alfabesi yerine Latin esaslı

Türk Alfabesi kabul edilerek yürürlüğe girmiştir.

​

​Arap alfabesinin Türkçe sesli harfleri (ünlüleri) eksiksiz karşılayamaması, yazılış ve okunuş farkları ile öğrenilmesinin çok zor olması, 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Tanzimat yıllarında aydınlar arasında Namık Kemal, Şinasi, Ziya Paşa gibi isimler bir alfabe tartışmasını başlatmıştı. Hatta Sultan ikinci Abdülhamid'in siyasi hatıratları metinlerinde geçtiği tartışmalı olsa da Arap alfabesinin yanında Lâtin alfabesinin de kullanılması şu şekilde geçer. "Yazımızı öğrenmek pek kolay değildir. Bu işi halkımıza kolaylaştırmak için belki de Latin alfabesini kabul etmek yerinde olur. Her ne kadar bu harflerle lisanımızdaki bazı sesleri vermek güçlüğü mevcut ise de, bunu ayarlamak şüphesiz kabil olabilir. Yine "Enver Paşa’nın Enveriye Alfabesi veya (Ordu Elifbası) gibi bazı kısmi denemeler yapılmış olsa da bu çalışmalar yaygınlık kazanmadı.

Yeni Latin alfabenin kabulünün gerekçeleri ve amaçları: ​Okuryazarlığın artırılması, Arap alfabesinin karmaşık yapısı ve hareke eksikliği nedeniyle okuma-yazma öğrenmek uzun yıllar alıyordu. Yeni alfabe ile okuma-yazma oranı hızla artmaya başladı. Türkçe sondan eklemeli ve zengin ünlü harflere sahip bir dildir. Arap alfabesi ünsüz harfler açısından zengin olsa da ünlüleri karşılamakta yetersiz kalıyordu; yeni alfabe ise "her sese bir harf" ilkesiyle Türkçeye tam uyum sağladı. Kısa sürede okur yazarlık hızla yükseldi ve nihayetinde bugünlere gelindi.

 

Âkif cehaletimizi acı satırlarla dile getiriyordu.

Felâketimizin başı hiç şüphe yok cehâletimiz

Bu derde çâre bulunmaz ne de olsa mektepsiz

Ne Kürt elifbâyı sökmüş ne Türk okur ne Arap

Ne çerkez'in ne lâzın var bakın elinde kitap

Hülâsa, milletin efrâdı bugün bilgiden mahrum

Lâkın unutmamak lâzım, zaman zamân-ı ulûm

Yorum Yaz
  • UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik yorumları onaylanmamaktadır.